Zaparcia u dzieci mogą pojawić się już w pierwszych miesiącach życia i mają różne podłoże. W większości przypadków problem ustępuje samoistnie w krótkim czasie. O zaparciach u dzieci poniżej 4 roku życia mówi się, gdy liczba wypróżnień spada do dwóch lub mniej tygodniowo, a stan ten trwa to co najmniej miesiąc (u starszych dzieci – co najmniej dwa miesiące). Wydalany kał jest twardy i suchy, a wypróżnieniom mogą towarzyszyć bóle brzucha i okolicy odbytu, krwawienia oraz konieczność dużego parcia. Noworodek w ciągu pierwszych 30 dni życia wypróżnia się średnio od trzech do ośmiu razy dziennie. Może się jednak zdarzyć, że oddawanie stolca następuje co cztery/pięć dni lub rzadziej, ponieważ organizm całkowicie wchłania mleko, które dodatkowo ma niską zawartość odpadów, a także dlatego, że jelita u najmłodszych są mniej ruchliwe, przez co transport stolca trwa dłużej.
Przyczyny zaparć u dzieci mogą być różnorakie. Jedną z najczęstszych jest dieta, na przykład stosowanie mleka modyfikowanego, ale także wprowadzenie pierwszych pokarmów stałych lub niedostateczna podaż błonnika (mało owoców i warzyw) i wody. W niektórych przypadkach już samo wprowadzenie mleka krowiego może prowadzić do pojawienia się zaparć. Inną bardzo częstą przyczyną może być zmiana w rutynie dziecka, taka jak rozpoczęcie nauki w szkole lub niektóre kluczowe etapy rozwoju, takie jak przejście z pieluch na nocnik lub opanowanie kontroli nad zwieraczami. Jest to etap, w którym dziecko zaczyna świadomie opierać się potrzebie wypróżnienia i celowo wstrzymuje odruch wypróżniania nawet przez kilka dni.
Powoduje to większą suchość stolca, który – będąc twardszy – jest również trudniejszy do wydalenia, co skutkuje bólem podczas przechodzenia przez odbyt. Powstaje błędne koło, w którym dziecko, doświadczywszy i zapamiętawszy ból odczuwany podczas wypróżniania, powstrzymuje się jeszcze bardziej, próbując go uniknąć. Należy również brać pod uwagę, że niektóre dzieci, mimo odczuwania potrzeby pójścia do toalety, odkładają ten moment, ponieważ nie chcą „tracić czasu” i wolą nie przerywać swoich zajęć, kontynuując zabawę.
Inne przyczyny zaparć mogą obejmować: stosowanie niektórych leków, niektóre choroby lub sytuacje stresujące dla dziecka. Należy pamiętać, że wstrzymywanie wypróżnienia może prowadzić do powstania błędnego koła polegającego na zwiększonym wchłanianiu wody, twardnieniu stolca i wynikającym z tego utrudnieniu w jego przejściu, utracie wrażliwości oraz osłabieniu bodźca, co z kolei powoduje ból i coraz większe trudności w wypróżnieniu.
W większości przypadków z zaparciami u dzieci można sobie poradzić bez stosowania leków. Najczęściej po ustaleniu przyczyn trudności w wypróżnianiu, wystarczy wprowadzić kilka prostych zmian, zwłaszcza w diecie i stylu życia.
Co robić w przypadku zaparć:
Najważniejszym aspektem, na który należy zwrócić uwagę, jest odżywianie. Należy zatem:
Ponadto, również w przypadku dzieci warto zachęcać do uprawiania sportu i aktywności fizycznej.